Қазақстан Ұлттық Банкі

Интернет-ресурстың мобильді нұсқасы

Ұлттық Банк хабарлайды

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы Д. Ақышевтың Америка сауда палатасының мүшелері алдындағы баяндамасы Алматы, 2017 жылғы 14 маусым

Қазақстан Республикасы

 Ұлттық Банкінің Төрағасы Д. Ақышевтың

Америка сауда палатасының

мүшелері алдындағы баяндамасы

Алматы, 2017 жылғы 14 маусым

 

Құрметті ханымдар мен мырзалар!

Ұлттық Банктің атынан Америка сауда палатасы қамқорлығындағы кездесуге барлық қатысушыларға қош келдіңіздер дей отырып, танытқан қызығушылықтарыңыз үшін алғыс білдіруге рұқсат етіңіздер.

Біз өз жағымыздан өзара іс-қимылдың осы тұғырнамасын қолдауға мүдделіміз, ол бизнес қоғамдастықты біздің жоспарлар мен іс-әрекеттер туралы хабардар етуге, орын алып отырған жағдайларға қосымша қарауға және сіздердің түсініктемелеріңізді алуға мүмкіндік береді.

Ұлттық Банк елдің орталық банкі ретінде жаһандық үрдістер мен сын-қатерлерді ескере отырып уақтылы шаралар қабылдау үшін ел ішіндегі ғана емес, сол сияқты одан тыс жерлердегі үрдістерді жіті қадағалап отырады.

Қазақстан әлемдік қоғамдастыққа тығыз ықпалдасатын шағын ашық экономикасы бар ел болып табылады. Әлемдік аренадағы экономикалық, саяси және басқа оқиғалар қалай болғанда да Қазақстанның дамуына әсер етеді. Сондықтан мен әлемдік экономикадағы заманауи үрдістерге және әлемде болып жатқан оқиғалар бойынша байқауларымызға аз ғана тоқталғым келіп отыр.

Соңғы жылдары дамушы елдердің нарықтары әлемдік экономикада барынша елеулі рөл атқара бастады. Дамушы нарықтардың әлемдік ІЖӨ-дегі үлесі 60%-ды құрайды, ал 10 жыл бұрын ол 49%-ға тең болды.

Дамушы нарықтардың әлемдік ІЖӨ-нің өсуіне қосқан үлесі 2008 жылдан бастап 80%-ды құрады, және орташа алғанда дамушы елдердің ІЖӨ өсуі дамыған елдердің өсуінен үнемі асып отырады.

Демография маңызды фактор болып табылады. Дамушы нарықтар халқы әлемдік нарықтың 85%-ын құрайды және оған 30 жасқа дейінгі жас тобындағы жұмысқа қабілетті адамдардың 90%-ы тиесілі. Сонымен қатар дамушы нарықтардағы орта кластың үлесі кеңейеді, бұл осындай елдердің әлемдік тұтынуға қатысуының өсуіне әкеп соғады.

2001 жылдан бері G7 елдерінің мемлекеттік облигацияларының кірістілігі 4,3% (АҚШ долларымен) болған кезде дамушы нарықтардың инвестициялық деңгейдегі тәуелсіз облигацияларының орташа жылдық кірістілігі 6,6%-ды құрады.

Өсу кезеңінің ұзақ болғанына қарамастан, дамушы нарықтар әлі де өзгеру сатысында тұр және кейбір тәуекелдермен сипатталады. Дамыған елдермен салыстырғанда ішкі тәуекелдер ішінде бірқатар елдердегі саяси ахуалдың тұрақсыздығы, заң жүйесінің әлсіз дамуы және экономиканың төмен әртараптандырылуы атап өтіледі.

Ұлттық Банк Парсы шығанағында болып жатқан соңғы оқиғаларды мұқият қадағалап отыр. Біз барлық мәселе шешіліп, қақтығыс реттеледі деп сенеміз.

Дамушы нарықтардың ықпал ету дәрежесі артқанымен, дамыған елдердің саясаты, оның ішінде монетарлық саладағы саясаты айқындаушы мәнге ие.

АҚШ-тың Д. Трамп президенттігімен жаңа саясаты әлемдік экономикаға негізгі үш арна арқылы ықпал етуі мүмкін:

1)            Фискалдық ынталандыру, ол ғаламдық өсу және шикізат тауарларының бағасына қолдау көрсету әсерін тигізуге тиіс;

2)            Протекционизмнің жоғары ықтималдылығы, бұл дамушы  нарықтардың, атап айтқанда АҚШ-пен тауар айналымы жоғары нарықтардың экономикаларына теріс әсер етуі мүмкін;

3)            АҚШ долларының нығаю ықтималдылығы, бұл қарыз алу құнына теріс әсер етуі мүмкін. Мәселен, АҚШ ФРЖ пайыздық мөлшерлемелерінің көтерілуі маңызды фактор болып табылады.

Еуроаймақтың маңызды тәуекелдерінің бірі Ұлыбританияның ЕО-дан (Брексит) шығуы туралы шешімнің қабылдануы, ЕОБ тарапынан теріс пайыздық мөлшерлемелер саясатының қаржы жүйесіндегі ахуалға ықпалы, сондай-ақ банк секторындағы Италияның проблемалары болып табылады.

Сондай-ақ 2017 жылы Францияда өткен сайлауға қарамастан, Еуроаймақ елдерінде саяси белгісіздік бар. Нидерландтағы парламенттік сайлау, Германиядағы федералдық сайлау ағымдағы экономикалық ахуалға теріс ықпал етуі мүмкін.

Осыған байланысты Ұлттық Банк елдің экономикалық даму барысына әлеуетті ықпал етуі мүмкін оқиғаларды тұрақты зерттеп, талдайды. Бұл Ұлттық Банктің ақша-кредиттік реттеу саласындағы саясатына және сол сияқты алтынвалюта резервтерін басқару процестеріне қатысты.

Қазақстанның экономикасындағы ахуалға қайта оралатын болсақ, сыртқы нарықтардағы ахуалдың бізге қолайлы әсер ететіндігін және оң үрдістерге ықпал ететінін атап өткен жөн. Мұнайдың әлемдік бағасы бір баррель үшін 50 АҚШ долларынан жоғары деңгейде тұрақтанды.

Ресей экономикасы инфляцияның төмендеуімен қатар оң өсуді көрсетті. Қытай экономикасы инфрақұрылымға инвестициялармен және тұрғын үй құрылысын кредиттеумен қолдау көрсетілетін орнықты өсуді көрсетіп отыр.

3 жыл баяулаудан кейін 2017 жылы ел экономикасы жақсы қалпына келтіру серпінін көрсетті. 1-тоқсан үшін ІЖӨ нақты көрсеткіште  3,4%-ға ұлғайды. Біздің бағалауымыз бойынша, 2017 жылы экономикалық өсу қарқыны 3%-ға жуық болады, ал 2018 жылы  3,5-4%-ға дейін жеделдейді. Өсудің оң серпіні экономиканың барлық негізгі салаларында күтіледі, оның ішінде мұнайға жатпайтын сектор тарапынан жағымды үлес ұлғаятын болады.

Инфляция Ұлттық Банктің нысаналы дәлізі шегінде басқаруда тұр. Біз  экономиканың жылдамдық қарқынын төмендету тәуекелі  болғандықтан дезинфляциялық процестерді әдейі үдетпейміз. Ал экономика қазіргі уақытта өзінің әлеуетінен төмен жұмыс істейтін болғандықтан оның өсуі  проинфляциялық болып табылмайды.

Еркін өзгермелі айырбастау бағамы режиміне көшуден және экономика субъектілерінің жаңа талаптарға бейімделуінен кейін елдің валюта нарығы тұрақтанды. Теңгенің бағамы объективті факторларға сәйкес келеді және біздің өнім берушілердің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді. Мұның бәрі Ұлттық Банктің валюта нарығына араласпауы аясында өтеді. Біз 2016 жылғы қыркүйектен бастап өктемдік жүргізбейміз.

Бүгінгі күні 10,5%-ды құрап отырған базалық мөлшерлеме экономикаға ықпал етудің нақты құралы болды. Банктер ақша құны бойынша бағдар алды, өтімділікті басқару құралын алды және теңгемен қорландыруға арналған әлеуетті өсіреді.

Ақша нарығы қалпына келді және мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы нарықтық талаптарға  сәйкес қайта іске қосылды. Қазір бұл нарықта  теңгемен ресурстарға деген әділ баға  қалыптасты.  Ұлттық Банктің  жылдық  ноттары соңғы аукционда 8,91% кірістілікпен шығарылды.

Тиісінше капитал нарығында жандану  байқалады. Ағымдағы жылы квазимемлектетік және мемлекетаралық институттар, сондай-ақ жергілікті  банктер айналыс мерзімі 3 жылдан бастап  7 жылға  дейінгі теңгемен  облигациялар  шығарды. Қазақстанның Даму банкі  жылдық 10,5% болатын кірістілігі 50 млрд. теңгені, Қазақстан ипотекалық компаниясы – жылдық 10,75% болатын 6 млрд. теңгеге  жуық соманы, Еуразиялық даму банкі – жылдық 10,1% болатын 15 млрд. теңгені тартты. Бұл ретте облигацияларға деген сұраныс ұсынылған көлемдерден асты. Муниципалдық облигацияларды шығару, сондай-ақ банктердің акцияларын бастапқы орналастыру жоспарланып отыр.

Эмитенттердің әлеуетті  инвесторлармен  тікелей  жұмысы  табысты  орналастырудың  кепілі болып табылады. Банктер, институционалдық инвесторлар, брокерлік-дилерлік компаниялар және олардың  клиенттері,  оның  ішінде  жеке  тұлғалар атынан нарық қаражатты қаржы құралдарына инвестициялауға дайын деп пайымдауға болады. Бұл жүргізіліп отырған саясатқа деген сенімнің қ